Izba Cywilna Sądu Najwyższego ustala wytyczne dotyczące odpowiedzialności umownej i okoliczności wyłączającej odpowiedzialność z tytułu siły wyższej 

Pierwsza Izba Najwyższego Sądu Sprawiedliwości (SCJ) stoi na stanowisku, że siła wyższa lub zdarzenie losowe stanowi okoliczność wyłączającą odpowiedzialność w sprawach umownych, gdy zdarzenie pozostające poza kontrolą dłużnika, którego nie można było racjonalnie przewidzieć w momencie zawierania umowy i którego skutków nie da się uniknąć, uniemożliwia mu wypełnienie zobowiązania. 

Kryterium orzecznicze ustanowione w wyroku nr SCJ-PS-23-2229 z dnia 31 października 2023 r. potwierdza przepisy art. 1147 i 1148 Kodeksu cywilnego Republiki Dominikańskiej. Pierwszy z nich stanowi, że “dłużnik nie zostanie zobowiązany do zapłaty odszkodowania, jeżeli niewykonanie zobowiązania – należycie uzasadnione – wynika z przyczyn niezależnych od jego woli, za które nie można go pociągnąć do odpowiedzialności”.  

Ponadto art. 1148 wspomnianego aktu prawnego stanowi, że “nie przysługuje odszkodowanie, jeżeli w wyniku działania siły wyższej lub zdarzenia losowego dłużnik nie był w stanie wykonać tego, do czego był zobowiązany, lub wykonał to, czego mu zabroniono”. 

Aby zwolnić dłużnika z odpowiedzialności w sprawach umownych, konieczne jest: a) wystąpienie zdarzenia nieprzewidywalnego, to znaczy sytuacji, w której nie można stwierdzić, że to, co się w danym momencie dzieje, można było przewidzieć na podstawie obserwacji rzeczywistości, biorąc pod uwagę rozsądne zasady oparte na konsekwencjach wynikających ze zdarzenia w normalnych okolicznościach; b) zdarzenie nieuniknione, gdy jest ono nieuniknione i niemożliwe do pokonania dla dłużnika, co sprawia, że wypełnienie zobowiązania staje się racjonalnie niemożliwe. 

Ponadto c) musi to być zdarzenie, na które dłużnik nie ma wpływu z prawnego punktu widzenia, to znaczy bez żadnego udziału lub winy pozwanego, a wreszcie d) należy wykazać nieprzewidywalny lub nieunikniony charakter zdarzenia, a tym samym, że dłużnik dochował należytej staranności. 

“W związku z tym, aby dłużnik mógł uzasadnić niedostarczenie obiecanej rzeczy, musi wykazać istnienie okoliczności stanowiącej faktyczną niemożność przekazania tej rzeczy, to znaczy nie chodzi o sam fakt wystąpienia pandemii lub stanu wyjątkowego, ale zrobił wszystko, co w jego mocy, aby dostarczyć przedmiot, a mimo to nie był w stanie tego zrobić z powodu przeszkody, której nie udało mu się pokonać, co również musi udowodnić”, jak wynika z wyroku.  

Aby zapoznać się z wyrokiem wydanym przez sędziów Pilar Jiménez Ortiz (przewodnicząca), Justiniano Montero Montero, Samuel Arias Arzeno, Vanessa Acosta Peralta i Napoleón R. Estévez Lavandier, należy kliknąć poniższy link: https://poderjudicial.gob.do/wp-content/uploads/2023/12/SCJ-PS-23-2229.pdf 

Źródło